ใช้ ปั๊มลมลูกสูบ แล้วน้ำมัน ปนออกมากับลม เกิดจากอะไร แก้ยังไง?
ปั๊มลมลูกสูบ แบบใช้น้ำมันที่ต้องเติมน้ำมันบ่อยขึ้นทุกเดือน น้ำที่เดรนจากก้นถังเปลี่ยนจากใสเป็นขุ่นเหมือนน้ำนม และงานพ่นสีเริ่มมีจุดตาปลาทั้งที่เตรียมผิวเหมือนเดิม เป็นสามอาการที่มักมาด้วยกัน และชี้ไปที่เรื่องเดียว คือน้ำมันหล่อลื่นจากห้องข้อเหวี่ยงขึ้นไปปน กับลมอัดมากกว่าที่ควร
ช่างจำนวนมากคิดว่า ปั๊มลมลูกสูบ ใช้น้ำมัน ก็ต้องมีน้ำมันปนลมอยู่แล้ว เป็นเรื่องธรรมดา จริงไหม? จริงแค่ครึ่งเดียว น้ำมันปริมาณน้อยมากปนไปกับลมเป็นปกติของปั๊มลมลูกสูบแบบใช้น้ำมัน แต่ถ้าน้ำมันพร่องจนต้องเติมบ่อย หรือเห็นฟิล์มน้ำมันในน้ำเดรนชัดเจน แปลว่ามีบางอย่างในหัวปั๊มทำงานผิด และน้ำมันที่หายไปคือน้ำมันที่ควรจะหล่อลื่นลูกสูบอยู่
เรามาไล่เรียง ตามลำดับเพื่อไล่ปัญหา ตั้งแต่อาการ สาเหตุ วิธีตรวจ และวิธีแก้ทีละจุด พร้อมบอกว่างานแบบไหนควรเลิกสู้กับน้ำมันแล้วเปลี่ยนชนิดเครื่อง และอาการใดที่ต้องหยุดเดินเครื่องปั๊มลมลูกสูบ ทันที
ทำไม ปั๊มลมลูกสูบ แบบใช้น้ำมัน ถึงมีน้ำมัน ขึ้นไปปนกับลมได้?
ใต้ลูกสูบของปั๊มลมลูกสูบ คือห้องข้อเหวี่ยงที่มีน้ำมันขังอยู่ เมื่อเพลาหมุน ก้านสูบ จะตีน้ำมันให้กระเซ็นขึ้นไปเคลือบผนังกระบอกสูบ ลูกปืน และสลักลูกสูบ วิธีหล่อลื่นแบบนี้เรียบง่ายและทนทาน แต่หมายความว่าผนังกระบอกสูบมีฟิล์มน้ำมันอยู่ตลอดเวลา แหวนลูกสูบชุดล่าง จึงมีหน้าที่กวาดน้ำมันส่วนเกินกลับลงไปทุกครั้ง ที่ลูกสูบเลื่อนลง
เครื่องชนิดอื่นจัดการเรื่องนี้ต่างกันเช่น ปั๊มลมลูกสูบ รุ่นออยฟรี ไม่มีน้ำมันในห้องข้อเหวี่ยงเลย จึงไม่มีอะไรให้ปน ส่วนปั๊มลมสกรูแบบฉีดน้ำมัน จงใจผสมน้ำมันกับลมแล้วแยกออก ด้วยชุดแยกน้ำมันก่อนส่งออก
สำหรับ ปั๊มลมลูกสูบ แบบสายพาน และโรตารี่ น้ำมันจะอยู่ใต้ลูกสูบ ตราบใดที่แหวนกวาดได้หมด และไม่มีแรงใดดัน หรือดูดมันขึ้นไป
อาการที่บอกว่า ปั๊มลมลูกสูบ กินน้ำมันเกินปกติ
อาการเหล่านี้ค่อย ๆ มา จึงมักถูกมองข้ามจนงานเสีย
ระดับน้ำมันลดเร็วโดยไม่มีคราบรั่วใต้เครื่อง
ถ้าต้องเติมน้ำมันระหว่างรอบเปลี่ยนถ่ายบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ และพื้นใต้หัวปั๊มแห้ง น้ำมันไม่ได้รั่วออกข้างนอก แต่ไปกับลม
น้ำเดรนจากถังขุ่นขาว หรือมีฟิล์มน้ำมัน
น้ำที่กลั่นตัวในถังปั๊มลมลูกสูบ ควรใส หรืออาจมีสีสนิมจาง ๆ ถ้าขุ่นเหมือนน้ำนมหรือมีคราบรุ้งลอยอยู่ คือน้ำมันที่ผสมกับน้ำ
ปลายทาง ได้รับผล
งานพ่นสีเกิดจุดตาปลา ไส้กรองดักน้ำอิ่มเร็ว ปลายสายลมมีคราบเหนียว และเครื่องมือลมบางชนิดที่มีซีลยางเสื่อม เร็วกว่าที่ควร
เขม่าดำที่ท่อส่ง และเช็ควาล์ว
น้ำมันที่ผ่านห้องอัด ที่ร้อนจัดจะไหม้เป็นเขม่าแข็งเกาะตามลิ้นวาล์ว ท่อส่ง และเช็ควาล์ว เป็นต้นเหตุของปัญหาลิ้นรั่วที่ตามมาภายหลัง
เติมน้ำมันเกินระดับ หรือใช้น้ำมันผิดชนิด คือสาเหตุแรกที่ ปั๊มลมลูกสูบ น้ำมันขึ้น
เมื่อระดับน้ำมันสูงเกินขีด ก้านสูบจะตีน้ำมันขึ้นไปบนผนังกระบอกมากกว่าที่แหวนกวาดทัน ดังนั้น สำหรับปั๊มลมลูกสูบ ความตั้งใจดีที่เติมน้ำมัน เผื่อไว้ จึงให้ผลตรงข้าม
ชนิดน้ำมันก็สำคัญ น้ำมันสำหรับปั๊มลมลูกสูบ ทำมาให้ทนความร้อนในห้องอัด และไม่เกิดฟองง่าย น้ำมันเครื่องรถยนต์ มีสารเติมแต่ง ที่ออกแบบมาสำหรับเครื่องยนต์ เมื่อใช้ในปั๊มลมจะเกิดฟองและทิ้งเขม่าตามลิ้นวาล์วมากกว่า น้ำมันที่ใสเกินไปสำหรับอากาศร้อนก็ผ่านแหวนขึ้น ไปได้ง่าย
วิธีตรวจคือ ดูระดับที่ตาแมว หรือก้านวัดขณะเครื่องดับ และตั้งอยู่บนพื้นราบ ระดับควรอยู่ระหว่างขีดบนกับขีดล่าง ถ้าเห็นว่ามากเกินไป ทางแก้ คือถ่ายออกให้เหลือตามขีด และใช้น้ำมันชนิดกับเบอร์ที่คู่มือเครื่องระบุ ถ้าไม่รู้ว่าน้ำมันเดิมเป็นอะไร ให้ถ่ายทิ้งทั้งหมด แล้วเติมใหม่
แหวนกวาดน้ำมัน และกระบอกสูบสึก ทำให้ ปั๊มลมลูกสูบ เสียน้ำมันทุกรอบ ที่ลูกสูบขึ้นลง
แหวนชุดบนกันลม แหวนชุดล่างกวาดน้ำมัน เมื่อแหวนล้า ปากแหวนถ่าง หรือผนังกระบอกเป็นรอยขูดตามแนวตั้ง น้ำมันจะทิ้งไว้บนผนัง และขึ้นไปถึงห้องอัด
วิธีตรวจมีสองทาง ทางแรก ดูที่รูหายใจห้องข้อเหวี่ยงขณะปั๊มลมลูกสูบทำงาน ถ้ามีลมพ่นออกแรงเป็นจังหวะ แปลว่าแหวนกันลมไม่อยู่ ซึ่งแหวนกวาดน้ำมันมักสึกไปพร้อมกัน อีกวิธีคือ เปิดฝาสูบ ดูหัวลูกสูบและแผ่นลิ้น ถ้าเปียกน้ำมันและมีเขม่าหนา คือหลักฐานว่าน้ำมันขึ้นมาถึง
วิธีแก้คือเปลี่ยนแหวนทั้งชุดตามรุ่นหัวปั๊ม และตรวจผนังกระบอกสูบ ไปพร้อมกัน ถ้าเป็นรอยลึก การเปลี่ยนแหวนอย่างเดียวจะกลับมากินน้ำมันอีกในเวลาไม่นาน งานนี้ควรให้ช่างซ่อมปั๊มลม ประเมินว่าคุ้มซ่อมหรือควรเปลี่ยนหัวปั๊มลมลูกสูบ
รูหายใจห้องข้อเหวี่ยงตัน ดันน้ำมันของ ปั๊มลมลูกสูบ ขึ้นผ่านแหวนที่ยังดี
ลูกสูบที่เลื่อนขึ้นลง ทำให้ปริมาตรในห้องข้อเหวี่ยงเปลี่ยนตลอด และมีลมเล็ดผ่านแหวนลงมาเล็กน้อยเป็นปกติ รูหายใจที่ฝาเติมน้ำมัน หรือข้างเสื้อปั๊มมีไว้ระบายแรงดันส่วนนี้ ถ้ารูตันด้วยฝุ่น ผสมน้ำมัน แรงดันจะสะสมในห้องข้อเหวี่ยง และดันละอองน้ำมันขึ้นผ่านแหวน หรือดันออกทางซีลเพลา และประเก็น
อาการที่ฟ้องคือ มีน้ำมันเยิ้มที่ซีลเพลา หรือรอยต่อเสื้อปั๊มซึ่งเคยแห้ง และเมื่อเปิดฝาเติมน้ำมันหลังดับเครื่อง จะมีลมดันออกมา
ถอดฝา หรือตัวรูหายใจออกมาล้างด้วยน้ำมันล้างคราบ เป่าให้แห้ง แล้วใส่กลับ อย่าเจาะรูให้ใหญ่ขึ้น และอย่าให้ ปั๊มลมลูกสูบ เดินเครื่องโดยเปิดฝาเติมน้ำมันทิ้งไว้ ฝุ่นจะลงไปในน้ำมันโดยตรง
ไส้กรองอากาศตัน ทำให้ ปั๊มลมลูกสูบ ดูดน้ำมันขึ้น จากด้านล่าง
เมื่อไส้กรองตัน จังหวะลูกสูบเลื่อนลงจะเกิดสุญญากาศในกระบอกสูบมากกว่าปกติเพราะอากาศเข้าไม่ทัน ความดันด้านบนที่ต่ำกว่าด้านล่างจะดูดฟิล์มน้ำมันให้ไหลขึ้นผ่านแหวน
ปั๊มลมลูกสูบที่ตั้งในร้านไม้ อู่พ่นสี หรือหน้างานก่อสร้างเจอเรื่องนี้เร็วกว่าที่อื่น เพราะฝุ่นละเอียดอุดไส้กรอง ได้ในไม่กี่สัปดาห์
วิธีตรวจ คือถอดไส้กรองออกมาส่องกับแสง ส่วนวิธีแก้ คือเปลี่ยนใหม่ตามรอบ ที่สภาพฝุ่นของสถานที่กำหนด ไม่ใช่ตามปฏิทิน และย้ายเครื่องหรือต่อท่อดูดอากาศให้ไปรับอากาศจากจุดที่สะอาดกว่า ไส้กรองเป็นอะไหล่ราคาไม่สูง ไม่คุ้มที่จะเป่าใช้ซ้ำ จนเนื้อกรองขาด
เครื่องร้อนจัด และตั้งเอียง ทำให้น้ำมัน ปั๊มลมลูกสูบ ผ่านแหวนได้ง่าย
เครื่องที่ตั้งชิดผนัง อยู่ในห้องอับ ครีบระบายความร้อนมีฝุ่นพอก หรือถูกใช้ต่อเนื่องเกินรอบการทำงานที่ออกแบบไว้ อาจกินน้ำมันมากกว่าเครื่องรุ่นเดียวกันที่ตั้งในที่โล่ง
และการตั้งบนพื้นเอียง ก็ทำให้น้ำมันไปกองด้านหนึ่ง กระบอกสูบฝั่งนั้นได้น้ำมันมากเกิน อีกฝั่งได้น้อยเกิน เสียทั้งสองทาง
ให้ตั้งเครื่องบนพื้นราบ ห่างผนังพอให้ลมพัดผ่านหัวปั๊มได้ ปัดฝุ่น ที่ครีบเป็นระยะ และถ้างานต้องการลมต่อเนื่องจนเครื่องแทบไม่ได้หยุด ให้ถือว่าเครื่องเล็กเกินงาน ไม่ใช่เครื่องเสีย
ติดตัวกรองดักน้ำมันให้ ปั๊มลมลูกสูบ หรือควรเปลี่ยนเป็นออยฟรี?
ใช้ปั๊มลมลูกสูบได้ เมื่อแก้ต้นเหตุแล้ว และเหลือน้ำมันปนในระดับปกติของปั๊มลมลูกสูบ ชุดกรองลมที่มีไส้กรองดักละอองน้ำมันติดใกล้จุดใช้งาน ช่วยให้ลมสะอาดพอสำหรับงานพ่นสีทั่วไป และเครื่องมือลม แต่ไส้กรองต้องเปลี่ยนตามรอบ และมันไม่ได้ทำให้เครื่อง หยุดกินน้ำมัน
ไม่ควรใช้ตัวกรองเป็นทางออกเมื่อน้ำมันยังพร่องเร็ว เพราะปัญหาจริง คือหัวปั๊มกำลังสึก และน้ำมันที่เหลือน้อยลงเรื่อย ๆ
ส่วนงานที่ลมต้องไม่มีน้ำมันเลย เช่น งานที่ลมสัมผัสอาหาร งานทันตกรรม หรืองานพ่นเคลือบที่ไวต่อการปนเปื้อนมาก การเริ่มจาก ปั๊มลมลูกสูบ เครื่องออยฟรี หรือปั๊มลมเงียบ จะได้ผลดี กว่าการพยายามกรองน้ำมันออกทีหลัง
ปั๊มลมลูกสูบ จะไม่กินน้ำมัน ตราบใด ที่แหวนกวาดได้หมด และไม่มีแรงดัน หรือแรงดูด พาน้ำมันขึ้นไป
น้ำมันที่ปนออกมากับลมของ ปั๊มลมลูกสูบ ไม่ใช่เรื่อง ที่ต้องยอมรับเสมอไป น้ำมันขึ้นไปได้เพราะมีมากเกิน แหวนกวาดไม่หมด ห้องข้อเหวี่ยงมีแรงดันสะสม หรือกระบอกสูบ มีแรงดูดเกิน ไม่ว่าจะเป็นเครื่องในอู่พ่นสี ร้านยาง หรือโรงไม้ ต้นเหตุ มักอยู่ที่นี่
ควรไล่ตามลำดับ คือ ดูระดับ และชนิดน้ำมันก่อน ล้างรูหายใจห้องข้อเหวี่ยง เปลี่ยนไส้กรองอากาศ จัดที่ตั้งให้ราบ และระบายความร้อนได้ แล้วดูลมที่รูหายใจ กับคราบบนหัวลูกสูบเพื่อประเมินแหวน และกระบอกสูบ เมื่อแก้ต้นเหตุแล้ว ค่อยติดชุดกรองดักน้ำมันที่ปลายทางสำหรับงานที่ต้องการลมสะอาด
ข้อที่สำคัญที่สุดคือ น้ำมันที่หายไป คือน้ำมันที่ หัว ปั๊มลมลูกสูบ ต้องใช้ อย่าเดินเครื่องเมื่อระดับต่ำกว่าขีดล่าง มีเสียงเคาะ หรือมีควัน ให้ หยุดและให้ช่างตรวจ และถ้างานของเราห้ามมีน้ำมันในลมเลย เครื่องออยฟรี คือคำตอบ
