อะไรทำให้ สายลม แตก บวม ข้อต่อหลุด เมื่อไหร่ต้องเปลี่ยน?

สายลม

กำลังขันน็อตล้อด้วยบล็อกลมอยู่ดี ๆ ก็ได้ยินเสียงลมพุ่งดังลั่น สายลม แตกตรงกลางเส้น อีกสายหนึ่ง ข้อต่อก็หลุดจากปลายสาย ทำให้สายสะบัดฟาดพื้น จนต้องวิ่งไปปิดวาล์ว บางเส้นเริ่มมีรอยบวมเป็นกระเปาะเล็ก ๆ ใกล้ข้อต่อ แต่ยังใช้ได้ เลยปล่อยไว้ก่อน

สายแตกเพราะสายไม่ดี เปลี่ยนเส้นใหม่ก็จบ ใช่ไหม? คำตอบคือ ถ้าไม่แก้ต้นเหตุ สายเส้นใหม่ก็พังที่จุดเดิมได้ สายลม ส่วนใหญ่ไม่ได้พังเพราะอายุอย่างเดียว แต่พังจาก การถูกพับ ถูกลาก ถูกความร้อน ถูกรัดผิดขนาด หรือรับแรงดัน เกินที่สายรับได้

สายลม  บวม แตก รั่ว หรือข้อต่อหลุด แต่ละอาการเกิดจากอะไร บอกอะไรเรา อาการไหนแก้ได้ อาการไหนต้องเปลี่ยนทันที และใช้ยังไงให้สายอยู่ได้นาน?

ทำไม สายลม ถึงแตก หรือบวม?

สายลม ส่วนใหญ่มีโครงสร้างเป็นชั้น ชั้นในทำหน้าที่กักลม ชั้นกลางมักมีเส้นใยหรือเส้นถักเสริมแรงเพื่อรับแรงดัน ส่วนชั้นนอกทำหน้าที่ป้องกันการขูด แดด และน้ำมัน สายจะรับแรงดันได้เต็มที่ก็ต่อเมื่อทั้งสามชั้นยังสมบูรณ์

เมื่อชั้นนอกถูกขูดจนทะลุ หรือชั้นเสริมแรงถูกพับซ้ำจนเส้นใยขาด แรงดันลมจะดันชั้นในให้ปูดออกตรงจุดที่อ่อนที่สุด กลายเป็นรอยบวม และถ้ายังใช้ต่อ จุดนั้นจะแตก ความเสียหายแบบนี้เริ่มจากภายนอกที่มองเห็นได้ยาก จึงดูเหมือนสายแตกเองทั้งที่ยังใหม่

สายลม มักพัง จากจุดที่ถูกพับ ถูกขูด ถูกความร้อน หรือรับแรงดันเกิน ถ้ากันไม่ให้สายเจอสี่อย่างนี้ สายลม ก็อยู่ได้นานขึ้น

สายลม บวมเป็นกระเปาะ คือสัญญาณว่าชั้นเสริมแรงเสียหายแล้ว

รอยบวมบนสายไม่ใช่เรื่องเล็กที่ใช้ต่อได้ แต่เป็นจุดที่ชั้นเสริมแรงรับแรงดันไม่ไหวแล้ว

บวมใกล้ข้อต่อ

รอยบวมใกล้ข้อต่อมักเกิดจากการพับงอสายตรงโคนข้อต่อซ้ำ ๆ เช่น ปล่อยให้สายห้อยหักมุมจากข้อต่อที่ผนัง หรือดึงสายเฉียงทุกครั้งที่ใช้ เส้นใยตรงจุดนั้นจะล้าและขาด 

เปลี่ยน สายลม และติดข้อต่อในตำแหน่งที่สายห้อยลงตรง โดยไม่หักมุม

สายลม

บวมกลางเส้น

รอยบวมกลางเส้นมักเกิดจากจุดที่ถูกทับ ถูกล้อรถเหยียบ หรือถูกขูดจนชั้นนอกบาง อีกสาเหตุคือแรงดันที่ตั้งไว้เกินกว่าที่ สายลม เส้นนั้นรับได้ หลักคือเช็กพิกัดแรงดันบนตัวสายหรือข้อมูลจากผู้ขาย และตั้งตัวปรับลมให้ไม่เกินนั้น

ผิว สายลม แตกลายงาและแข็งกรอบ เกิดจากแดด ความร้อน และอายุ

สายลม ที่วางกลางแดดทุกวัน หรือวางพาดบนพื้นร้อน เครื่องยนต์ร้อน หรือท่อร้อน จะค่อย ๆ แข็งตัว ผิวเริ่มแตกเป็นลายงา โดยเฉพาะช่วงที่ถูกงอบ่อย สาย PU บางชนิดไวต่อความร้อนมากกว่าสายยาง ผิวอาจขุ่นและแข็งเร็ว

ทางแก้คือเก็บ สายลม ในที่ร่มเมื่อไม่ใช้ ใช้ตลับเก็บสายหรือที่แขวนสายแทนการกองไว้บนพื้น และไม่ให้สายพาดผ่านชิ้นส่วนที่ร้อน สายที่ผิวแตกลายงาลึกจนเห็นเส้นใยด้านใน ให้เปลี่ยน เพราะชั้นนอกไม่ได้ปกป้องชั้นเสริมแรงแล้ว

สะเก็ดไฟจากงานเชื่อมและงานเจียร

สายที่วางผ่านบริเวณงานเชื่อม งานตัด หรืองานเจียร จะโดนสะเก็ดร้อนตกใส่ทีละจุด สาย PU จะเป็นรูเล็ก ๆ หรือรอยละลาย ส่วนสายยางจะมีรอยไหม้ที่ผิว แม้รอยจะเล็ก แต่เป็นจุดที่ชั้นนอกบางลง หลักคือเดิน สายลม อ้อมพื้นที่ที่มีสะเก็ดไฟ หรือใช้แผ่นกันสะเก็ดคลุมสายช่วงที่ต้องผ่าน และตรวจสายช่วงนั้นทุกครั้งหลังเลิกงาน

สายลม รั่วหรือแตกตรงโคนข้อต่อ เพราะใช้สายลากเครื่องมือ

โคนข้อต่อเป็นจุดที่สายแข็งเปลี่ยนเป็นสายอ่อน แรงดึงทั้งหมดจึงมารวมตรงนั้น หลายคนดึงสายเพื่อลากปั๊มลมหรือลากเครื่องมือเข้าหาตัว แรงดึงนี้ทำให้สายถูกดึงออกจากหางปลาไหลทีละน้อย หรือทำให้สายฉีกตรงขอบปลอกรัด

อย่าใช้สายเป็นเชือกลาก

เวลายกหรือเข็นเครื่องมือและปั๊มลมเอง ไม่ดึงผ่านสายลม และเมื่อต้องเดินไกลจากปั๊ม ให้ขยับปั๊มหรือใช้จุดจ่ายลมที่ใกล้กว่า แทนการดึงสายให้ตึง

ตัดแล้วย้ำใหม่เมื่อรั่วที่โคน

ถ้าสายรั่วเฉพาะตรงโคนข้อต่อ และส่วนอื่นของ สายลม ยังดี ให้ปล่อยลมออกให้หมด ตัดส่วนที่เสียออก แล้วใส่ข้อต่อกลับด้วยหางปลาไหลและปลอกรัดที่ตรงขนาด สายที่สั้นลงเล็กน้อยยังใช้ได้ดีกว่าสายที่รั่วตลอดเวลา

ข้อต่อ สายลม หลุดขณะมีแรงดัน คืออาการที่อันตรายที่สุด

ข้อต่อที่หลุดขณะมีลมแรงดันเต็มสาย จะทำให้ สายลม สะบัดฟาดไปมาอย่างรุนแรง

สายลม

ปลายสายที่มีข้อต่อโลหะจะเหมือนกับแส้ ที่ฟาดโดนคน เครื่องมือ หรือชิ้นงาน จนกว่าจะปิดลมที่ต้นทาง

สาเหตุที่พบบ่อย

ข้อต่อหลุดมักเกิดจากปลอกรัดหรือเข็มขัดรัดสายที่ไม่ตรงขนาดหรือคลายตัว หางปลาที่สั้นหรือเล็กกว่ารูในของสายลม สาย PU ที่ใส่ข้อต่อเสียบเร็วผิดขนาด หรือสายที่ปลายแข็งตัวจนบีบหางปลาไหลไม่แน่นแล้ว

ป้องกันยังไง

ทางแก้คือใช้หางปลา และปลอกรัดที่ตรงกับรูในและรูนอกของ สายลม รัดให้แน่นตามวิธีของปลอกแต่ละแบบ ตรวจปลอกรัดเป็นประจำ และในงานที่ใช้สายใหญ่หรือแรงดันสูง ให้ใช้อุปกรณ์กันสายฟาดที่ยึดระหว่างสายกับข้อต่อตามที่ผู้ผลิตแนะนำ ถ้าข้อต่อหลุดขณะใช้งาน ห้ามวิ่งเข้าไปจับสายที่กำลังสะบัด ให้ปิดวาล์วลมต้นทางก่อนเสมอ

น้ำ และน้ำมันในลม ทำให้ สายลม เสื่อมจากด้านใน

ลมที่ออกจากปั๊มมักมีความชื้นและละอองน้ำมันปนมา ถ้าไม่ได้ระบายน้ำในถังและไม่มีชุดกรองลม น้ำและน้ำมันจะค้างอยู่ในสายตลอดเวลา สายบางชนิดทนน้ำมันได้ไม่ดี ชั้นในจะบวมหรือเสื่อมเร็ว และสิ่งสกปรกที่สะสมยังไหลไปเข้าเครื่องมือด้วย

หลักคือระบายน้ำในถังปั๊มลมเป็นประจำ ติดชุดกรองดักน้ำที่ทางออกลม และถ้าใช้ตัวเติมน้ำมันอัตโนมัติ ให้ตั้งปริมาณน้อยและแยกสายสำหรับงานพ่นสี เมื่อเลิกงาน ให้ปล่อยลมในสายออก และแขวน สายลม ให้ปลายห้อยลงเพื่อให้น้ำที่ค้างไหลออก

อ่านอาการ สายลม ด้วยน้ำสบู่ ก่อนตัดสินใจเปลี่ยนทั้งเส้น

บางครั้งเราได้ยินเสียงลมรั่วแต่ไม่รู้ว่ารั่วตรงไหน ทั้งที่อาจรั่วแค่ข้อต่อตัวเดียว วิธีที่ได้ผลคือเปิดลมที่แรงดันใช้งานปกติ ปิดเครื่องมือปลายทาง แล้วใช้แปรงทาน้ำสบู่ไล่ไปตามข้อต่อ ปลอกรัด และผิวสายทั้งเส้น จุดที่มีฟองผุดคือจุดรั่ว

ถ้ารั่วที่ข้อต่อหรือปลอกรัด ให้แก้ที่จุดนั้น ถ้ารั่วที่ผิวสายจุดเดียวใกล้ปลาย ตัดส่วนนั้นออกได้ แต่ถ้ารั่วหลายจุดตลอดเส้น ผิวแตกทั่ว หรือมีรอยบวม ให้เปลี่ยนทั้งเส้น หลังทดสอบเสร็จ ปิดลมต้นทาง ปล่อยลมในสายออก แล้วเช็ดน้ำสบู่ให้แห้ง

สัญญาณว่าต้องเปลี่ยน สายลม ทันที ไม่ควรรอ

ถ้าสายมีรอยบวมแม้แต่จุดเดียว ผิวแตกลึกจนเห็นเส้นใยเสริมแรง มีรอยละลายหรือไหม้จากสะเก็ดไฟ สายแข็งจนงอแล้วร้าว ข้อต่อหลุดซ้ำทั้งที่รัดถูกขนาดแล้ว หรือรั่วหลายจุดตลอดเส้น ให้เปลี่ยนทันที

ปิดลมต้นทางและปล่อยลมออกก่อนถอดสาย ม้วนเก็บแยกไว้ และติดป้ายว่าห้ามใช้ เพื่อไม่ให้คนอื่นหยิบไปใช้ต่อ 

สายลม เส้นใหม่ คุ้มกว่าความเสี่ยงที่ตามมา ถ้าสายแตก หรือหลุดฟาดโดนสิ่งของ หรือคน

สายลม

สรุป: สายลม อยู่ได้นานขึ้น ถ้าไม่พับ ไม่ขูด ไม่ถูกความร้อน ไม่เจอแรงดันเกิน

สายลม ที่บวม แตก รั่ว หรือข้อต่อหลุด ส่วนใหญ่ไม่ได้เสียเพราะ สายลม คุณภาพไม่ดี แต่เพราะถูกพับซ้ำที่โคนข้อต่อ ถูกลากผ่านพื้นหยาบ ถูกแดดและความร้อน ถูกรัดผิดขนาด หรือรับแรงดันเกินพิกัด ไม่ว่าจะเป็นอู่ที่ใช้บล็อกลมทั้งวัน ร้านเฟอร์นิเจอร์ หรือโรงงานที่เดินสายลมหลายจุด

สิ่งที่ต้องทำคือติดข้อต่อให้สายห้อยตรงไม่หักมุม ตั้งแรงดันไม่เกินพิกัดสาย เก็บสายในที่ร่มและไม่ให้พาดของร้อน ไม่ใช้สายลากเครื่องมือ ใช้หางปลาไหลและปลอกรัดที่ตรงขนาด ระบายน้ำในถังปั๊มลม หาจุดรั่วด้วยน้ำสบู่ และตัดแล้วย้ำใหม่เมื่อรั่วเฉพาะที่โคนข้อต่อ

ข้อที่ห้ามพลาดคือ สายที่บวมแม้จุดเดียวให้เปลี่ยนทันที ห้ามพันเทปหรือทากาวแก้รอยรั่ว และถ้าข้อต่อหลุดจนสายสะบัด ให้ปิดวาล์วลมต้นทางก่อนเข้าไปจับสายเสมอ โดยไม่ต้องเสียดายสายเส้นเก่า

ถ้าถึงเวลาเปลี่ยนสาย หรือหาตลับเก็บสายใหม่ ลองดูหมวด สายลม ที่ร้านค้า หรือเว็บไซต์ที่น่าเชื่อถือได้เลย

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *